گزارشی ازمعدن اورانیوم "ساغند"یزد

تعرفه تبلیغات در سایت
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس

آرشیو مطالب

جستجوگر

امکانات وب

برچسب ها

معدن اورانیوم ساغندیزد

معدن اورانیوم ساغند در حدود‌200‌‌ کیلومتری شمال‌شرقی یزد 

این‌جا معدن اورانیوم ساغند، اولین حلقه از چرخه سوخت هسته‌ای است‌. محلی مهم و حساس در صنعت هسته‌ای کشور که در دل منطقه‌ای موسوم به« دوزخ‌دره» قرار گرفته 

«نام معدن ساغند از روستای ساغند که در این حوالی است، گرفته شده‌ اما اسم جغرافیایی سایتی که این‌جاست دوزخ‌دره است.»

 مدیر مجتمع می‌گوید : «مجتمع معدنی ساغند در فاصله‌180کیلومتری شمال شرق یزد قرار دارد و اکتشافات اولیه آن بر اساس یک‌سری پروازهای هوایی انجام شده چون فلز اورانیوم پرتو‌زاست و اشعه‌های گاما‌، بتا و آلفا ساتع می‌کند، می‌شود با بررسی‌های هوایی نقاطی که این فلز را به میزان زیادتری در خود جای داده شناسایی کرد و مورد اکتشاف قرار داد‌. داستان این اکتشاف هم به این برمی‌گردد که اوایل انقلاب برای مشخص شدن فلزات پرتو‌زا در ایران و با اولویت یک سوم کشورمان، یک سری پروازهای اکتشافی انجام دادند که منطقه‌ ساغند هم جزو آن‌ها بوده است. وقتی در این منطقه پروازهای شناسایی انجام می‌شود، با مطالعه نقشه‌ها مشخص می‌شود منطقه ساغند به وسعت‌300کیلومتر مربع، داغ‌ترین منطقه است. در مرحله بعد این نقاط داغ روی زمین بررسی می‌شود.‌ براساس اکتشاف مقدماتی 9 آنومالی اورانیوم -‌یعنی ناهنجاری یعنی هر جا که ترکیب عناصر پوسته زمین به هم ریخته باشد‌- ‌‌این منطقه شناسایی شد، البته در همه خاک‌ها و آب‌ها اورانیوم در حد بسیار کم و در تناسب با سایر عناصر موجود در آب و خاک هست اما هرجا تمرکز یک عنصر یا چند عنصر بیشتر باشد، زمین‌شناسان از لفظ آنومالی یا ناهنجاری استفاده می‌کنند‌. اگر آنومالی شرایط لازم را داشت، تبدیل به کانسار می‌شود و باز روی کانسار مطالعه می‌گردد و اگر شرایط مناسب بود‌، کانسار تبدیل به معدن می‌شود‌. به بحث خودمان برمی‌گردیم‌؛ این 9 آنومالی از یک تا 9 شماره‌گذاری می‌شود، البته آنومالی‌های‌ 2 و 3 به دلیل فاصله کم با یکدیگر تلفیق شدند و در نتیجه با اولویت آنومالی‌های یک و 2 مطالعات تفضیلی صورت گرفت و ما الان روی معدن شماره 2 متمرکز هستیم که معدن زیرزمینی با حدود 2 کیلومتر مربع وسعت به شمار می‌رود‌. وجود اورانیوم در معدن زیرزمینی تا‌340متری ادامه دارد. البته ما معدن شماره یک را هم داریم که معدن روباز نام دارد و تا عمق‌140متری از سطح زمین برآورد وجود اورانیوم از آن به دست آمده است‌.

  باز‌کننده‌های معدن زیر‌زمینی شماره دو  ما 2 حلقه شفت یا چاه معدنی هستند که تا عمق‌340 متری حفر شده‌اند. 

 «چاه‌های معدنی در حقیقت باز کننده معادن هستند، زیرا اگر معادن نزدیک زمین باشند که روباز نام دارند و نیازی به زدن چاه نیست، اما شرایط معدن شماره 2 نشان داد که به صورت‌ زیر‌زمینی اقتصادی‌تر است. برای همین طبق این نقشه –‌به نقشه روی دیوار دفترش اشاره دارد‌- حفر و تجهیز چاه‌ها انجام شده و در‌ ‌6 افق حفریات اولیه را صورت دادیم، بر این اساس چاه شماره 2 برای ورود هوای تمیز و نفرات مشخص‌ و چاه شماره یک نیز برای خروج سنگ معدن و سنگ باطله در نظر گرفته شد‌ و شبکه‌های زیر‌زمینی هم طراحی شدند. فاصله عمودی میان هر تونل افقی یک بلوک استخراجی نامیده شده و سنگ معدن اورانیوم در بین این بلوک‌ها وجود دارد و برای این‌که به این ماده معدنی برسیم، باید این بلوک‌ها را محاط کنیم یعنی‌ یک‌سری حفریات افقی و یک‌سری حفریات قائم داریم و در دل آن بلوک، بلوک‌های کوچک‌تر هستند‌.»‌

 وضعیت هوای زیر‌زمین و تهویه آن

«در هر معدن زیر‌زمینی بحث رساندن هوای تازه مهم است اما در معدن اورانیوم این مسئله حساسیت بیشتری دارد و برای همین یک فن تهویه نصب کردیم که به صورت دهشی کار می‌کند و می‌تواند تا‌100‌متر مکعب در ثانیه‌، هوا را در فضاهای زیرزمینی بدمد و ما با کانال‌هایی هوا را به سینه کار که افراد مشغول به کار هستند، منتقل می‌کنیم. البته این نوع هوا‌رسانی محاسبات و استانداردهایی دارد که در عمل رعایت شده‌اند.»

تشعشعات اورانیوم

حال که مهندس از حساسیت‌های معدن اورانیوم می‌گوید‌، موضوع تشعشعات اورانیوم بیشتر خود را نشان می‌دهد‌. وضعیت در این زمینه چگونه است‌؟‌ مدیر مجتمع خیالمان را با مثالی روشن و عینی راحت کرده و می‌گوید‌: «میزان پرتوزایی در رادیولوژی یا در مرکز رادیوتراپی خیلی بیشتر از این‌جاست چون آن‌جا با منبع غنی شده کار می‌کنند.

 در معدن زیرزمینی فقط 2 خطر پرسنل را تهدید می‌کند

 یکی گاز رادون‌ -‌یکی از ایزوتوپ‌های اورانیوم است‌‌- که غلظت آن نباید از حد معمولی بالا برود و با تهویه مراقب این مشکل هستیم و دیگری هم بحث ذرات گرد و غباریست که ممکن است وارد حلق و ریه پرسنل شوند که آن هم با ماسک‌های FFB2 که ماسک‌های کربن‌اکتیو هستند، کنترل می‌شود.»

 سطح ایمنی کار را بسیار بالا برده، به این شکل که وقتی افراد پایین می‌روند اول باید در ساختمان دوش و رختکن، لباس خود را در آورده و لباس کار همراه با کلاه و چراغ و دستکش و ماسک و پوتین را بپوشند و از یک راهرو وارد تونل‌ها شوند و بعد که کار خود را انجام دادند، باز در یک سیکل بسته باید لباس خود را تحویل داده، دوش بگیرند و بعد از عبور از دستگاه نشان‌ دهنده اورانیوم به نام هول بادی کانتر بدنشان از نظر وجود ذرات اورانیوم اسکن شود تا اگر آلودگی مانده باشد، دوباره به سیستم شست‌وشو بازگردند که ما این‌ها را در مرحله بازدید از معدن اورانیوم به صورت کامل تجربه کردیم‌.»

 ذخیره و عیار و مشخصات فنی اورانیوم استخراجی

«ذخیره در معادن در زمان اکتشاف مشخص می‌شود اما وقتی وارد کار می‌شویم، آن ذخیره قطعیت پیدا می‌کند. معدن زیرزمینی ما، یک معدن رگچه‌ای است یعنی بافت پیچیده‌ای دارد و کانی اورانیوم یک کانی ثانویه برای معدن به حساب می‌آید. با این وجود عیار ما حدود 500گرم U3O8 در تن است. البته ذخیره هزار تن اورانیوم خالص تخمین زده شده‌ و‌900 هزار تن هم کل ذخیره همراه با‌ ناخالصی‌های معدن است و در معدن شماره یک‌ که معدن اورانیوم روباز است این میزان کمتر بوده و حدود‌460‌هزار تن ذخیره با عیار حدود‌250 گرم در تن را در خود جای داده است.» 

 تاریخ استخراج رسمی از معدن ساغند را‌20فروردین 1392 بوده اما خاطر نشان می‌کند: «عملا از 7 ماه قبل کار استخراج را شروع کرده بودیم و در تیر ماه 91 اولین کارگاه استخراج را در افق 2 باز کردیم‌.»

 رئیس مجتمع همچنین‌ ارسال روزانه‌200تن سنگ معدن اورانیوم به کارخانه تغلیظ اردکان برای تولید کیک زرد را از برنامه‌های این معدن عنوان کرده و می‌گوید‌: «البته چون مقدار سنگ معدنی که فعلا مورد نیاز اردکان بوده را تامین کردیم، فعلا روزانه به اردکان سنگ معدن حمل نمی‌کنیم.» 

بازدید بازرسان آژانس از ساغند 

به سوال مهم خودم که قرار است در بازدید از همه بخش‌های چرخه سوخت به آن بپردازیم، می‌رسیم و این‌که بازرسی‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی از این‌جا چگونه است‌؟ مهندس گفت: «یک بار چند سال قبل آمدند و یک بار هم اردیبهشت ‌93 اما شنیدم در یکی از توافقات این مسئله عنوان شده که معادن هم تحت بازرسی قرار گیرد‌.» پاسخ مهندس به سوال ما خیلی کوتاه بود‌، اما بررسی‌ها نشان داد که آخرین بار بازرسان آژانس به سرپرستی ماسیمو آپارو، رئیس بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، روز 17 اردیبهشت ماه 93‌-‌یک سال قبل از حضور ما‌- از معدن اورانیوم ساغند به صورت مدیریت شده بازدید کردند و این بازدید‌ آخرین اقدام از 7 اقدامی بود که قرار بود ایران در چارچوب همکاری با آژانس تا 25 اردیبهشت صورت دهد و اولین اقدام این مراحل هفت‌گانه‌ ارایه اطلاعات مورد توافق طرفین و دسترسی مدیریت شده مرتبط با معدن ساغند یزد بود که یک سال قبل انجام شده و هیچ‌گونه مشکلی در ارتباط با آن گزارش نگردیده است‌.

* هوشمندی ایرانی در کسب دانش حفر چاه معدنی 

سوال دیگر من که با تحقیق در اطراف ساخت معدن اورانیوم با آن روبه‌رو شده بودم، نقش کشورهای خارجی و به ویژه دوستان چینی در ساخت این معدن بود‌ که‌ مهندس این‌گونه جواب سوال مرا داد: «طراحی پایه معدن را ایرانی‌ها در واحد اکتشاف و استخراج سازمان انرژی اتمی در سال‌71 انجام دادند و طراحی‌های تفضیلی را روس‌ها بر‌عهده داشتند‌. ما برای بازکننده‌های معدن یا همین چاه‌ها یک مناقصه بین‌المللی گذاشتیم که اوکراین انتخاب شد اما تحت‌فشار آمریکا در سال‌76 انصراف داد‌. دوباره مناقصه دیگری انجام شد و قرار بود هر 2 چاه را برنده مناقصه بزند اما من به عنوان اولین کارشناس مقیم در این‌جا پیشنهاد دادم‌ که بیاییم و یک سناریو طراحی کنیم؛ یک حلقه چاه را پیمانکار حفر کند و یک حلقه را خودمان حفر کنیم که پذیرفته شد و هزینه 9 میلیون دلاری حفر 2 حلقه چاه تبدیل به‌ 6 و نیم میلیون دلار شد‌. چاه یک که محل خروج سنگ معدن و سنگ باطله است، را چینی‌ها حفر کردند و با همان جزییات و مشخصات فنی چاه 2 را خودمان حفر و تجهیز کردیم و عملا بین سال‌های‌ 79 تا 82 این پروژه به اتمام رسید و از 82 آماده‌سازی‌های معدن را شروع کردیم‌.»

 «در حفر و تجهیز چاه شماره 2 هیچ خارجی‌ای حضور نداشت و فقط برخی سوالات را از چینی‌ها می‌پرسیدیم، ضمن این‌که ما چاه شماره 2 را با تاخیر 3 ماهه شروع کردیم و برای یاد گرفتن کار، چینی‌ها  را که یک تیم ‌52 نفره با 12‌ کارشناس بودند، ‌ذله کردیم. مثلا 5 بار داخل چاه آن‌ها می‌رفتیم تا سر د‌ر بیاوریم‌. البته قرارداد هم این بود که سوپروایزری چاه 2 را که ما حفر می‌کردیم انجام دهند و آن‌ها هم واقعا تیم خوبی بودند و خیلی متواضع و فروتن با ما همکاری خوبی داشتند‌.»

 آیا چینی‌ها فکر می‌کردند شما بتوانید چنین چاهی بزنید‌؟

 «خیر.‌ اتفاقا آن‌ها در ابتدا می‌گفتند کار سنگینی است و خصوصا تجهیز آن که سخت‌تر و پیچیده‌تر است‌ و باید برق‌کاری، انتقال هوا، تونل‌ها و بتن‌کاری را انجام می‌دادیم‌. ما در این معدن‌150تن فولاد نصب کردیم و این برای چینی‌ها خیلی جالب بود که یک تیم جوان‌ اما فوق‌العاده پرانگیزه و علاقه‌مند چگونه کار را پیش می‌برند ولی ما همین که حس می‌کردیم یک دانش فنی را برای اولین بار به دست می‌آوریم، خودش برایمان یک سوپر‌شارژ بود‌.» 

 کم کم به دهانه چاه می‌رسیم که بر روی آن برجی فلزی و بلند قرار گرفته‌، اختلاف فشار هوا نیز به گونه‌ای ایجاد شده‌ که هوا از چاه خارج نشود‌. هیجان به اوج خود رسیده و ما در دهانه این چاه‌350متری منتظر رسیدن آسانسور از اعماق زمین هستیم. 

 استخراج اصلی در این معدن در افق یا همان تونل چهارم در عمق‌250متری از سطح زمین انجام می‌شود که در طولی حدود‌400متر تجهیز شده و الان کارگران بسیاری به صورت 24ساعته به کار استخراج اورانیوم از آن می‌پردازند.» / خبرگزاری فارس۹۴/۰۶/۱۶بنقل ازروزنامه خراسان

                                                      ***

منابع بي پايان "اورانيوم" در ايران

ایرنا:بنا بر اعلام رسمي سازمان انرژي اتمي ايران،400 معدن اورانيوم در سرزمين زرخيز ايران شناسايي شده اند که سبب خواهند شد نسلهاي آتي ايرانيان نيز از مواهب انرژي هسته اي بهره مند باشند.
 
در همين رابطه نشريه "The E cho of IRAN" چاپ لندن در شماره 12 ژانويه 1989 خود در مورد ارزش ذخاير اورانيوم ايران مى نويسد:«پس از 5 سال جست وجو در منطقه ساغند يزد، کارشناسان به ذخاير اورانيوم بيش از 3 هزار تن و موليبرنوم 4 هزار تن دست يافته اند... اعلام شده که تاکنون بين 50 تا 100 ميليون دلار در اکتشاف اين معادن سرمايه گذارى شده است و افزايش سرمايه گذارى به ميزان 300 ميليون دلار ديگر در خلال دهه 90 ، استخراج و صدور آنها را به ارزش تخمينى 150 ميليارد دلار امکان پذير خواهد ساخت.»

علاوه بر معادن مذکور معادن جديدى نيز کشف گرديده است، معدن اورانيوم بندرعباس در مقايسه با ساقند يزد معدنى روباز است و از اين نظر سرمايه گذارى اندکى را براى هزينه جمع آورى و انتقال سنگ معدن دربرمى گيرد، ميزان ذخاير انبوه اين معدن به سهولت قابل محاسبه نيست، و ابعاد اين معدن هنوز به طور کامل شناسايى نشده است. اما شناسايى هاى اوليه حکايت از ذخاير قابل توجه در اين معدن دارد.

در همين حال کارشناسان سازمان انرژى اتمى در حال برنامه ريزى براى شناسايى جامع از ذخاير اورانيوم کشور هستند که پيش بينى مى شود در آينده اي نه چندان دور سرمايه گذارى وسيعى را در نقاط مختلف کشور شاهد باشيم. بنا بر اعلام رييس سازمان انرژي اتمي ايران منابع آتي اورانيوم ايران از آذربايجان، شمال خراسان، مرکز ايران و بندرعباس استخراج و فراوري خواهند شد.طبق محاسبات فني به عمل آمده ميزان ذخاير شناسايي شده اورانيوم ايران در معادن بندرعباس، يزد و اردبيل بيش از 36 هزار تن است. البته به جرأت مي توان گفت در صورت جست وجو جهت کشف معادن اورانيوم ، ايران داراي صدها معدن بالقوه اورانيوم است هرچند که ذخاير معادن کشف شده در ايران به اندازه اي هست که تا دهها سال ملت ايران از تأمين ماده معدني اورانيوم براي تهيه سوخت دغدغه اي نخواهد داشت که اين پديده شرايط ممتازى را براي ايران از نظر ذخاير اورانيوم در سطح بين المللي رقم خواهد زد.

اما اين همه ماجرا نيست.ايران هم از لحاظ منابع اورانيوم در شرايط منحصر بفرد و ممتازي قرار دارد و هم در شيوه هاي فراوري و غني سازي اورانيوم به فناوري منحصربفردي دست يافته که بهره وري معادن کنوني را تا حد زيادي افزايش داده است و به همين دليل است که دستيابي دانشمندان جوان ايراني به شيوه جديدي براي به دست آوردن مقادير بزرگتر و عظيم‌تر کنسانتره اورانيوم، از معادن اورانيوم در معادن ساغند يزد باعث حيرت محافل غربي شده است.در همين رابطه رويترز نوشت: استفاده از تکنيک بيوتکنولوژي که براي توليد کيک زرد به کار مي‌رود، باعث کاهش هزينه و افزايش بازدهي توليد کيک زرد يا اکسيد اورانيوم کنسانتره مي‌شود که درواقع مرحله اول توليد چرخه سوخت است .

رويترز به نقل از تلويزيون ايران گزارش داد: مرحله اوليه توليد چرخه سوخت است، از اين پس با اين تکنيک بيوتکنولوژي توليد خواهد شد.روش پيشين براي تهيه کنسانتره اورانيوم بکارگيري اسيدهاي آلي جهت محلول کردن اکسيداورانيوم بود، که بکار گيري اين نوع اسيدهاي آلي باعث وارد شدن مواد تجزيه‌ناپذير آنها به چرخه محيط زيست و تخريب آن مي‌شود. اما استفاده از باکتري‌هاي و تکنيک بيوتکنولوژي تجزيه اين مواد را آسان مي کندو آسيبي به محيط زيست وارد نمي سازد./ ۱۳ اسفند ۱۳۸۷عصرایران
                                                          ***
آخرین گزارش ازوضعیت معدن اورانیوم ساغند یزد 1395/01/16
معدن اورانیوم ساغند یزد که از 3 ماه پیش به بهانه‌های مالی در سیر تعدیل نیرو و فسخ قرارداد با پیمانکاران استحصال خود قرار گرفته بود در آستانه تیر خلاص قرار گرفته است.
به گزارش «وطن‌امروز»، معدن اورانیوم ساغند که تنها معدن زیرزمینی و مهم‌ترین منبع تأمین مواد اولیه و کانسنگ اورانیوم است، در اولین روزهای کاری سال 95 در آستانه تعطیلی کامل قرار گرفت. گفتنی است طی چند ماه گذشته، به علت کاهش تولید کیک زرد در کشور، استخراج کانسنگ اورانیوم از این معدن استراتژیک متوقف شده بود و در این مدت، تنها صیانت و نگهداری از این ثروت ملی در دستور کار قرار داشته، اما همین سطح از عملکرد نیز با آغاز سال جدید قرار است پایان بپذیرد.
در این زمینه توجه به یک نکته، بسیار حیاتی است. معدن ساغند دارای تونل‌های متعدد تا عمق 340 متری زمین بوده و دائماً توسط آب‌های زیرزمینی تهدید می‌شود و تعلیق 2 هفته‌ای- حتی کمتر- در حفظ و نگهداری از این معدن منجر به آبگرفتگی تونل‌های کانسار اورانیوم شده و امکان بهره‌مندی از این ثروت ملی را بسیار سخت خواهد کرد.
طبق اعلام مهندسان استخراج کانسنگ اورانیوم در معدن اورانیوم ساغند، در صورت تعلل سازمان انرژی اتمی در حفظ و نگهداری از معدن و تأخیر چند روزه در تخلیه آب‌های زیرزمینی تونل‌ها و چاه‌های این کانسار ملی، هزینه راه‌اندازی مجدد و بازسازی آن از هزینه تأسیس یک معدن بکر و آغاز از فاز صفر اکتشاف و استخراج معدن، بیشتر و گزاف‌تر خواهد بود.
معدن ساغند که دارای 2 بخش روباز و روبسته است، تحت مدیریت سازمان انرژی اتمی ایران قرار دارد. بخش روباز این معدن، حدود 2 سال پیش با آغاز تعلیق فعالیت‌های هسته‌ای عملاً به کار خود پایان داد و با توجه به متوقف شدن معدن روباز گچین بندرعباس
- دیگر معدن اورانیوم ایران- امروز بخش روبسته معدن اورانیوم ساغند عملاً تنها منبع تأمین کانسنگ اورانیوم است.
گفتنی است این معدن تنها معدنی است که بابت آن ایران توانست از پیمانکار چینی در فرآیند بهره‌برداری غرامت دریافت کند. در واقع پس از رها کردن معدن توسط پیمانکار چینی، ایران توانست پس از طرح دعوای بین‌المللی، از این پیمانکار خارجی خسارت گرفته و معدن را به دست توانمند متخصصان ایرانی به بهره‌برداری برساند.
گفتنی است مواد معدنی استخراج شده از این معدن برای تولید کیک زرد به کارخانه شهید رضایی‌نژاد اردکان انتقال داده
می‌شد در چنین شرایطی با تعطیلی معدن ساغند، مجتمع شهید رضایی‌نژاد نیز محکوم به تعطیلی است.
معدن ساغند هم‌اکنون با 200 نیروی پیمانکار و حدود 80 نفر پرسنل سازمان انرژی اتمی اداره می‌شود. در پیگیری‌های صورت‌گرفته، علت تعطیلی این معدن، کمبود منابع مالی جهت پرداخت حقوق و دستمزد نیروهای مستقر در این واحد اعلام شده، این در حالی است که سازمان انرژی اتمی هم‌اکنون 13 هزار نفر پرسنل دارد و سال گذشته نیز
600 نفر پرسنل پیمانکار استخراج معدن ساغند را به 200 نفر تنزل داده است.
اکنون سوال این است: اگر قرار باشد ایران طی مفاد برجام تا 7 سال دیگر آزادانه به تولید صنعتی فناوری هسته‌ای بازگردد، بدون اورانیوم و مواد اولیه معدنی، با مشتی ماشین‌آلات مکانیکی که مواد اولیه‌ای برای ریختن در آنها وجود ندارد، دقیقاً چکار می‌توان کرد؟ آیا امیدوار باشیم پس از نابودی مهم‌ترین منبع اورانیوم داخلی، می‌توانیم از دشمنان خارجی خود که تا همین لحظه هزاران مانع بر سر فعالیت‌های هسته‌ای ایران قرار داده‌اند، در آن روز مواد خام بخریم و در داخل غنی‌سازی کنیم؟!/راه دانا
نویسنده : بازدید : 6 تاريخ : جمعه 12 شهريور 1395 ساعت: 5:12
برچسب‌ها :

خبرنامه

عضویت

نام کاربري :
رمز عبور :

اخبار و رسانه هاهنر و ادبیاترایانه و اینترنتعلم و فن آوریتجارت و اقتصاداندیشه و مذهبفوتو بلاگوبلاگ و وبلاگ نویسیفرهنگ و تاریخجامعه و سیاستورزشسرگرمی و طنزشخصیخانواده و زندگیسفر و توریسمفارسی زبان در دیگر کشورها